Daniel 2

Jèm ɨ chɨ Nèbùkànezà

¹À nà ghɨ a ànkùmtɨ̀ a bêŋ ta fòyn Nèbùkànezà nɨ̀n saʼ Babilòn, jèm ɨ chɨ ŋweyn iwo ateyni nà fu ngeʼ sɨ̂ ŋweyn nô sɨ a ŋaŋ, mbunisɨ leʼ sɨ ŋweyn asɨ, ²wu kæ jàŋtɨ ghelɨ mɨnyaʼ nɨ ɨghî a ghɨ n-fêʼtɨ̀ jemsɨ, nɨ̀ ghelɨ ghɨ fɨyntɨnɨ baʼsɨ̂ nɨ̀ ɨghɨ̂ a ghɨ yeʼi awo kûm mɨ̀njêyn, na àŋena gvi ɨ̀ fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a jem àteyn nɨn bê. A nà ghɨ ta àŋena gvì tìmi a ŋweyn asɨ, ³wu bè sɨ̂ àŋena na, “Jem chɨ meyn mà iwo ateyni na fu ngeʼ sɨ̂ mà. Mɨ n-kɨŋ sɨ keli nâ jem àteyn nɨn bê na gha.”

⁴Ghelɨ ghɨ tofɨnɨ nâ ghì ɨ bèynsɨ̀ fòyn itaŋi Alàm na, “Mbæ̀, ghès nɨn jêm na wà chi faŋ. Fèʼtɨ̀ jêm zyâ ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ và feʼtɨ iwo zɨ̀ a yi n-bê.

⁵Fòyn ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè sɨ̂ àŋena na, “Ma lem meyn na yì kæ faŋtɨ̀ fèʼtɨ jem zɨ̀ a yì tî chɨ̀ ma, sɨ fèʼtɨ iwo zɨ̀ a jem àteyn nɨn bê, a mà teyntɨ zɨ kɨ ɨ̀ntɨ̀mlɨ ɨ̀ntɨ̀mlɨ ɨ̀ bɨ̀ytɨ̀ bèbsɨ ndô sisɨ. ⁶Mɨtì ma yì kæ sɨ fèʼtɨ jem àteyn nɨ̀ ìwo zɨ̀ a yì n-bê a mà maʼtɨ zɨ nɨ̀ tɨ̀fu tɨ jûŋtɨ̀, fì sù ìvɨ̂l a yi atu. Yì feʼtɨ læ̂ jem àteyn sɨ̂ mà ɨ̀ fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a yì n-bê.”

⁷Àŋena fi bè kɨ na, “Mbæ̀, ghès nɨn chwotɨ̂ na wà feʼtɨ jem àteyn, ghès feʼtɨ iwo zɨ̀ a yì n-bê.”

⁸Fòyn ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè sɨ̂ àŋena na, mɨ n-kya na yi n-chwôsɨ̀ ɨ̀lvɨ bòm ta yi n-kya kɨ nô sɨ amoʼ na iwo zɨ̀ a mà bè nɨn kfɨnɨ̂ wì. ⁹Yì kæ faŋ tɨ̀ fèʼtɨ jem àteyn a yi n-kfɨ̀tɨ kɨ ghɨ̀ jɨ̀m. Yi baʼtɨ meyn sɨ nà wam ànkaŋ sɨ̂ mà bòm ta yi n-kfâʼtɨ̀ na iwo i nɨn kfɨnɨ-à iwo afî a mà lèm. Yì fèʼtɨ jem àteyn sɨ̂ mà a mà keli na yì kàʼ a yi feʼtɨ iwo zɨ̀ a yì n-bê.”

¹⁰Ghelɨ ghɨ tofɨnɨ ghì ɨ bè na, “ Wùl nɨ̀n ghɨ wi a mbzɨ a wù kàʼ a wù feʼtɨ iwo zɨ̀ a fòyn nɨ̀n bɨf. Fòyn ɨ̀lvɨ nɨn ghɨ wi a wù tìmi bɨf ìnkì iwo tèyn ta iyeyn nâ yèynì sɨ̂ ghelɨ mɨnyaʼ nɨ̀ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ. ¹¹Mbæ̀, iwo zɨ̀ a wà n-bɨf nɨn to nô sɨ a ŋaŋ ma wùl mɨ̀sòŋ kàʼ wù bû fèʼtɨ̀. À kàʼ a feʼtɨ kɨ mɨyini, mɨtì mɨ chî wì antêynɨ̀ nɨ̀ ghelɨ.”

¹²Àŋena nɨn bè tî, ɨtoŋ fòyn ɨ yaf wu chwòsɨ̀ isaʼ na ghɨ zuetɨ ghelɨ mɨnyaʼ nɨ̀ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ nô ghɨ̀jɨ̀m a Babilòn. ¹³Wu n-chwòsɨ isaʼ na ghɨ n-zuetɨ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ nɨ̀ ghelɨ mɨnyaʼ, ɨ tum ghelɨ na ghɨ ndu kɨŋ Danìyèl ŋêyn suynsɨ ŋweynsɨ ɨ̀ zuètɨ.

¹⁴A nà ghɨ ta Aliyòk, atu a sugèyʼsɨ nɨ̀ fòyn à ndù sɨ zuetɨ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ nɨ̀ ghelɨ mɨnyaʼ a Babilòn, Danìyèl ɨ faytɨ taŋi sɨ̂ ŋweyn nɨ̀ ìtofi. ¹⁵Wu n-taŋi sɨ̂ Aliyòk tì ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Bòm ghà ta fòyn chwòsɨ isaʼ yi to bem tèyn a?” Aliyòk ɨ faytɨ fèʼtɨ̀ iwo ateyn sɨ̂ Danìyèl, ¹⁶Danìyèl ɨ kæ ndù kɨ ɨlvɨ nâ ghè sɨ chwotɨ fòyn na wù fu ɨlvɨ sɨ̂ ŋweyn ta ka wù feʼtɨ jem àteyn, ɨ̀ fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a yì n-bê.

¹⁷Wu n-bè tî ɨ kasi kfa ɨ ndu fèʼtɨ̀ ìwo ateyn sɨ̂ Hànànayà nɨ̀ Mishèl baʼsɨ̂ nɨ̀ Àzalìyà ɨ ghelɨ ijèl nɨ̀ ŋweyn. ¹⁸Wù n-be meyn sɨ̂ àŋena na ghɨ jem sɨ̂ Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ n-ghɨ iyvɨ, fɨ koynsɨ isuyn sɨ̂ àŋena ɨ̀ nì àŋena keli iwo i leytɨnɨ-i zɨ̀ a yi n-ghɨ a jem nɨ̀ fòyn, ta ka ghɨ faŋ tɨ̀ zuètɨ àŋena baʼsɨ̂ nɨ̀ ghelɨ̀ ghɨ tofɨnɨ a Babilòn. ¹⁹A ni nà ghɨ nɨ̀ntuʼ achi nâ ghè, Fɨyini fɨ ɨ dyèyn baynsɨ ìwo i leytɨnɨ-i zɨ̀ a yi n-ghɨ a jêm nɨ̀ fòyn sɨ̂ Danìyèl, wu nà koʼsɨ̂ Fɨyini fifɨ̀ a fɨ n-ghɨ iyvɨ, ²⁰bê na;

“Ghesɨ̀nà na koʼsɨ̂ Fɨyini nô ta ka ghɨ̀ læ̂ ghɨ̀.

Itof ì jɨ̀m-ì nɨ̀ àdyaʼa nɨn kelɨ kɨ ŋweyn.

²¹À n-lêm ŋweyn ɨlvɨ awo, a kfɨnɨ̂ ŋweyn ɨlvɨ a bêŋ.

À n-yisî ŋweyn tɨfôyn, a sû ŋweyn tɨfôyn.

À n-fu ŋweyn itof sɨ̂ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ

a nî ŋweyn na ghelɨ na yeyn kelî àwo.

²²Wù n-dyêyn baynsɨ̂ àwo kì a kɨ n-ghɨ a nlèytɨ.

Wù n-kya àwo kì a kɨ n-ghɨ a nfɨnisɨ,

mɨtì ghɨ antêynɨ̀ ìbayn.

²³Mɨ n-fu àyoŋnɨ̀ fî koʼsɨ̂ và a Fɨyini fɨ ghɨ̀bo ghem,

Wà fu meyn ìtof sɨ̂ mà nɨ̀ àdyaʼa.

Wà dyeyn meyn bàynsɨ ìwo zɨ̀ sɨ̂ mà a ghès tî nà bɨf sɨ̂ và.

Wà ni meyn ghèsɨ keli jem zɨ̀ a yì tî chɨ fòyn.”

Danìyèl ɨ fèʼtɨ̀ jêm fòyn

²⁴Danìyèl nɨn ndu meyn ɨ yeyn Alìyòk, ɨ wul ɨ vzɨ̀ a fòyn nɨn choʼ na wù zuetɨ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ a Babilòn ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Mɨ n-chwotɨ̂ và, ka n-zuètɨ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ ghèyn a Babilòn. Li ndu nɨ̀ mà sɨ̂ fòyn mà fèʼtɨ iwo zɨ̀ a jem ŋweyn nɨn bê.”

²⁵Alìyòk ɨ lì ndù nɨ̀ Danìyèl sɨ̂ fòyn Nèbùkànezà kɨ̀ ɨlvɨ nâ ghè ɨ bè sɨ̂ fòyn na, “Mbæ̀, ma yeyn meyn waynda ɨkuŋ ɨ̀lvɨ̀ ma wù kàʼ a wu feʼtɨ iwo zɨ̀ a jêm zyâ zɨ̀ nɨn bê. Waynda ɨkuŋ àteyn nɨn ghɨ wul antêynɨ̀ nɨ̀ ghelɨ ghì a ghɨ tî ghàytɨ a Judà.”

²⁶Fòyn ɨ bɨf sɨ̂ Danìyèl (vzɨ̀ a ghɨ nà n-toŋtɨ kɨmɨ na Belteshazà) tì na, “A wà ti kàʼ a wà feʼtɨ jem yem fì fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a yì n-bê a?”

²⁷Danìyèl ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè na, “Mbæ̀ wùl ɨ̀ tofɨnɨ nɨn ghɨ wi, wùl fɨ̀nyaʼ ɨ ghɨ wi, kèsa wul ɨ̀ fɨyntɨnɨ a wù kàʼ a wù feʼtɨ iwo i leytɨnɨ-i zɨ̀ a wà n-bɨf, ²⁸mɨtì Fɨyini fɨ ɨ ghɨ iyvɨ, dyêyn baynsɨ̂ àwo a leytɨnɨ-a sɨ̂ ghelɨ. Wù dyeyn meyn bàynsɨ ìwo zɨ̀ sɨ̂ fòyn aka yi gayn a mɨnchi ghè a mɨ̀ n-koʼ gvî. Jem zyâ nɨ̀ àwo kì a kɨ tî chwò a wa ikèʼ a mbunisɨ nɨn ghɨ na: ”

²⁹“ Mbæ̀, wà tî nà mbuni-à, jem chɨ vâ kûm àwo kì aka kɨ gayn a mɨchi ɨ̀n gvinɨ̂, Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ n-dyêyn baynsɨ awo kì a kɨ n-ghɨ a nlèytɨ, dyêyn ìwo zɨ̀ sɨ̂ và a yi n-ghɨ sɨ gàyn. ³⁰Fɨyini fɨ dyeyn meyn bàynsɨ ìwo leytɨnɨ-i nâ yèynì sɨ̂ mà a ghɨ wi bòm ta mɨ n-tofɨ chwô ghelɨ ghɨ li a mbzɨ. Mɨtì wù dyèyn bàynsɨ ìwo i leytɨnɨ-i nâ yèynì ta ka wà keli iwo zɨ̀ a jem àteyn nɨn bê ɨ̀ nà kya àwo kì a kɨ tî chwò a wa ikfàʼtɨ̀.”

³¹“Mbæ̀, wà tî yeyn ànfèʼsɨ̀ a jem kɨ ti a wa asɨ ghaʼ kɨ tèyn, bayna fî njêyntɨ̀-à bem ghaʼ sɨ nà ki-a. ³²Atu ànfèʼsɨ̀ nâ ki-à tî nà ghɨ ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a baŋnɨ-a kɨ kelɨ wi ilɨŋ, àngàŋtɨ̀ ateyn a nɨ̀ àkœ i ghɨ ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a fɨfâ, ɨlvâ ateyn nɨ̀ ɨ̀bzî ɨ ghɨ ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ ìdyayni, ³³afyeyn ateyn ɨ ghɨ ma ghɨ fàytɨ nɨ̀ àkasa, ɨvɨ ateyn ɨ ghɨ ma ghɨ fàytɨ kɨ̀mɨ nɨ̀ àkasa ɨ̀ fàytɨ àbâs ali-a nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à. ³⁴Wà tî se sɨ ki ngòʼ besà iwu kɨ̀ sɨ a ngeŋ ɨ̀ gvì kfɨ̀yn kòytɨ̀ ɨ̀vɨ ànfèʼsɨ̀ vzɨ̀ a ghɨ faytɨ nɨ̀ àkasa bàʼsɨ nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à tî. ³⁵Yi n-kòytɨ tî ànfèʼsɨ̀ nâ kì a ghɨ n-fàytɨ nɨ̀ àkasa, nɨ̀ àchaʼa ntòyn à, nɨ̀ ìdyayni baʼsɨ̂ nɨ̀ àso ɨkwo afɨfâ nɨ̀ abaŋnɨ-a ɨ fe ɨ kfɨlɨ ɨ nà ghɨ kɨ ta ɨywafa alèʼ ghè a ghɨ n-leŋ asaŋ ateyn nɨ̀ lùm, afyef a ɨ tàynsɨ̀ ɨ̀ywafa ateyn nô àfo ɨ faŋtɨ̀ faŋ. Mɨtì ngòʼ zɨ̀ a yì nì kfɨ̀yn ànfèʼsɨ̀ nâ kì ɨ kasi sɨ a kfɨyn ighaʼnɨ ɨ̀ chɨ̀ytɨ kɨ mbzɨ ì jɨ̀m.”

³⁶À ti jem zɨ̀ a yì tî chɨ vâ tèyn a mbæ̀. Fɨyini fɨ ngàmtɨ̀-à a mà feʼtɨ iwo zɨ̀ a jèm àteyn nɨn bê. ³⁷Mbæ̀, wà n-ghɨ fòyn sɨ̂ tɨ̀ fòyntɨ̀, Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ n-ghɨ iyvɨ fu meyn àdyaʼ sɨ̂ và na wà na saʼ tɨ̀fòyn tɨ litɨ, ɨ̀ nì na ghɨ na gvɨmlɨ̂ và. ³⁸Fɨyini fɨ lem meyn và na wà na saʼ ghelɨ, nɨ̀ nyamsɨ ɨtwaʼ sɨ baʼsɨ̂ nɨ̀ mɨ̀nyûyn nô mɨ wo a mbzɨ. Yi ndyêyn na wà n-ghɨ àtu a ànfèʼsɨ̀ kì a ghɨ n-fàytɨ nɨ̀ àso ɨkwo a baŋnɨ-a tî.”

³⁹“Ɨfôyn va læ̀ mæ a fòyn ɨlvɨ̀ koʼ, ɨfôyn ŋweyn to chem wi ɨfôyn vâ. Sɨ ibàm ateyn a fòyn ɨlvɨ̀ fî koʼ nà saʼ mbzɨ ì jɨ̀m. Fòyn nâ wèyn nɨn ghɨ àleʼ a ànfèʼsɨ̀ kì a ghɨ fàytɨ nɨ̀ ìdyayni tî. ⁴⁰À læ̀ nà ghɨ a ngòʼsɨ a fòyn ɨlvɨ̀ koʼ na à na sɨ ghɨ tɨ̀fôyn tɨ̀ kæ̀. Ɨfôyn ŋweyn læ̀ nà to kɨ ta akas, gvâsɨ̀ nô mɨ ghà kɨ̀ ighel ta akasa lum gvàsɨ̀. Ɨfoyn ŋweyn læ̀ gvâsɨ̀ tɨ̀fôyn tìtɨ̀ a tɨ tî kòʼ sɨ a ŋweyn asɨ nô tɨ̀ jɨ̀m. ⁴¹Kɨ̀ ighel ta wà tî yeyn ɨvɨ ànfèʼsɨ̀ nâ kì nɨ̀ baŋsɨ ɨvɨ̀ sɨ a ghɨ àkas nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à, yi ti n-dyêyn na ɨfôyn nâ wèyn læ̀ nà lum ghɨ wi ɨchfɨ̂ ɨ̀mòʼ. Mɨtì abâs ilaʼ ali-a læ̀ nà to kɨ ta akas nô mɨ ta wà tî yeyn, ma ghɨ fyes akas nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à. ⁴²Kɨ̀ ta baŋsɨ ɨvɨ̀ nɨ̀ ànfèʼsɨ̀ nâ kèynà tî nà ghɨ ɨbwâs ɨlvɨ ɨ ghɨ àkas ɨlvɨ ɨ ghɨ àchaʼ a ntòyn yi ti n-dyêyn na abâs ilaʼ ali-a læ̀ na to ali-a bola. ⁴³Kɨ̀ ighel ta fòyn tî yeyn ɨvɨ anfyèʼsɨ̀ nâ kì ma ghɨ fyes nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à, yi ti n-dyêyn na tɨfôyntɨ̀ læ̀ momsɨ̀ sɨ nà ghɨ ɨchfɨ̂ ɨ̀mòʼ, ndû ghɨ̀kì, lî ghɨ̀kì sɨ̂ woyn àŋena kɨ̀ ɨbyâs ilaʼ nâ vzɨ̀ ɨ̀ jɨ̀m. Mɨtì a àŋena na ghɨ wi ɨchfɨ̂ ɨ̀mòʼ bòm ta wà fyès achaʼ a ntòyn nɨ̀ àkasa kɨ bû kòynɨ̀.”

⁴⁴“À læ̀ nà ghɨ ta tɨfôyn nâ tèyntɨ̀ nɨn saʼ a Fɨyini fìfɨ̀ a fɨ n-ghɨ ivɨ lem ɨfôyn ŋweyn ma wùl kàʼ wu bû læ̀ tɨm yɨ, ilaʼ ili ɨ ghɨ wi sɨ læ̀ sɨ to sɨ chwò. Ɨfôyn nâ wèyn læ̀ chyeʼsɨ mesì kɨ mesi tɨfôyn tɨ litɨ tìtɨ̀ nô tɨ̀ jɨ̀m, a à faŋ kɨ ɨfôyn Fɨyini nô ta ka ghɨ̀ læ̂ ghɨ̀. ⁴⁵Wà ti meyn yeyn a jem ta ngòʼ bèsà iwu bula wùl ɨ̀ kûm ɨ̀ kfɨ̀yn bɨ̀ytɨ̀ ànfèʼsɨ̀ kì a ghɨ fàytɨ nɨ̀ àkasa nɨ̀ ìdyayn nɨ̀ àchaʼ a ntòyn à baʼsɨ̂ nɨ̀ àso ɨkwo a baŋnɨ-a nɨ̀ a fɨfâ. Mbæ, ma feʼtɨ meyn jem zyâ ɨ̀ fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a jèm àteyn nɨn bê yi ghɨ kɨ samoʼ.”

⁴⁶Fòyn Nèbùkànezà nɨn yvɨ tî ɨ fe kfɨsɨ ìkêʼ asɨ nɨ̀ Danìyèl ɨ ngvɨmlɨ ŋweyn ɨ bè na ghɨ fu ifu sɨ̂ Danìyèl ɨ̀ fì nyòʼ ileŋ sɨ̂ ŋweyn. ⁴⁷Fòyn nɨn bê meyn sɨ̂ Danìyèl na, “Samoʼ Fɨyini fìfɨ̀ a wà n-koʼsɨ nɨn ngaŋtɨ̂ chwô mɨyini, ghɨ fòyn tɨ̀fòyn, dyêyn baynsɨ̂ àwo kì a kɨ n-ghɨ a nlèytɨ. Wù ni meyn wà fêtɨ̀ bàynsɨ ìwo i leytɨnɨ-i zɨ̀ a yi n-ghɨ a ma jêm.”

⁴⁸Fòyn nɨn taŋi tî ɨ lèm Danìyèl alèʼ a ngaŋtɨnɨ-a ɨ fu tɨfu sɨ̂ ŋweyn tɨ dvɨ̂ kɨ tèyn. Fòyn nɨn fi meyn lèm Danìyèl na wù na saʼ àbâs a Babilòn ɨ fi lèm ŋweyn na wù na ghɨ àtu sɨ̀ ghelɨ ghɨ tofɨnɨ a ntoʼ nô ghɨ̀ jɨ̀m. ⁴⁹Danìyèl nɨn chwotɨ meyn fòyn na wù lèm Shadɨ̀làk nɨ̀ Meshàk baʼsɨ̂ nɨ̀ Àbednegò àŋena na tisɨ̂ àbâs a Babilòn, ta ka wù faŋ kɨ̀ a ntoʼ.