Genesis 37

¹À nà n-ghɨ ta Yisàk kfɨ, Jàkôb ɨ faŋ nà chî kɨ alèʼ ghè a bò ŋweyn nɨn læ nà chî ateyn a Kenàn.

Jemsɨ Josèf

²Akeynà nɨn ghɨ àwo kì a kɨ n-læ gàyn sɨ̂ Jàkôb ŋêyn woyn ŋweyn.

Wâyn ŋweyn Josèf nɨ̀n læ lema ɨ nà ghɨ bèŋsɨ̀ njvàsɨ̀ nsòmbo nî wu nà kinî bzɨsɨ ŋêyn woyn bò ŋweyn ma à ti woyn Bilhà nɨ ɨ ghɨ Zilbà ma à ti ghɨ̀ki Jàkôb ghɨli. Josèf nà n-nî wu nà fêʼtɨ̀ àwo a bɨ-a kì sɨ̂ bò ŋweyn a woynà ŋweyn nɨn nî.

³A ghɨ tì Jàkôb ɨ kôŋ Josèf chwô ta wù n-kôŋ woyn ŋweyn ghɨli bòm ta wu n-læ bzɨ ŋweyn a ŋweyn ɨdvɨyn ɨ læ tas dàlà sɨ̂ ŋweyn yi jôf kɨ tèyn. ⁴Woynà Josèf ɨ yeyn tî ta bò àŋena nɨn kôŋ Josèf chwô àŋena ɨ nà sɨ bâyn ŋweyn bu taŋî wì sɨ̂ ŋweyn nɨ̀ mbôynɨ̀.

⁵Jèm ɨ læ chɨ Josèf achi a li-a, wu fèʼtɨ̀ jem àteyn sɨ̂ woynà ŋweyn. Àŋena fi tòʼ ɨ bàyn ŋweyn nô sɨ a ŋaŋ. ⁶Wu n-læ bè sɨ̂ àŋena na, “Yì yvɨ kɨ̀ jem a yì tî chɨ̀ ma: ⁷Ghesɨ̀nà tî nà sɨ àsaŋ a gvêyn, kulɨ ɨ̀tu ateyn kɨ̀ têyn akaʼ asaŋ nɨ̀ ma lalì tìmi, ɨvzɨ ɨ timi ɨ jɨŋ kal akema ɨ ngvɨmtɨ asɨ ateyn.”

⁸Woynà ŋweyn ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “A wà ti n-kfâʼ kɨ nô na wà læ̀ saʼ ghès? A wà ti n-kfâʼtɨ̀ kɨ nô na wà læ nà ghɨ fòyn wes?” Ta àŋena tàŋi tî ɨ fi tòʼ ɨ bayn ndu kɨ nɨ̀ Josèf asɨ bòm jêm ŋweyn nɨ̀ dzɨ zɨ̀ a wù nà n-taŋi ateyn.

⁹Jem nɨn fi meyn chɨ Josèf wu fi fèʼtɨ̀ sɨ̂ woynà ŋweyn ɨ bè na, “Yì yvɨtɨ-a, jem ì li ti meyn fì chɨ̀ ma, ma yeyn ɨ̀chfɨ̂ iyvɨ nɨ̀ njoŋ, baʼsɨ̂ nɨ̀ mɨ̀njèyn mɨ nà ngvɨmlɨ̂ mà.”

¹⁰Wù n-fèʼtɨ meyn kɨmɨ sɨ̂ bò ŋweyn wu yòl ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “À n-ghɨ ìnkì i jem ì kà nâ yèynì a yì chɨ̀ vâ tèyn a? A wà ti n-kfâʼtɨ̀ kɨ nô na ghesɨ̀ nà vâ nɨ̀ woynà ghyâ læ̀ n-guʼ a wa asɨ a?” ¹¹Woynà Josèf ɨ nà sɨ ghêʼ ŋweyn. Mɨtì bò ŋweyn ɨ faŋ ɨ nà sɨ kayn kɨ na jêm Josèf nâ zɨ̀ nɨ̀n dyêyn na gha a.

Woynà Josèf ɨ beyʼlɨ ŋweyn

¹²A læ nà ghɨ achi a li-a, woynà Josèf ɨ seʼ sɨ nà kini bzɨsɨ bò àŋena a ngùŋ Shekèm. ¹³Jàkôb ɨ bè sɨ̂ Josèf na, “Woynà ghya nɨn kinî bzɨsɨ a ngùŋ Shekèm. Mɨ n-tum và sɨ̂ àŋena.” Josèf ɨ bè na, “Ma yvɨ meyn a bà.”

¹⁴Jàkôb ɨ kæ be sɨ̂ Josèf na, “Ndu kini ɨ yeyn na woynà ghya nɨn ghɨ kɨ nô a jûŋ nɨ̀ bzɨsɨ a. Wà ndû yeyn wa kasi kfa ɨ gvi fèʼtɨ̀ sɨ̂ mà.” Wu n-tàŋi tî ɨ tum ŋweyn wu lù ɨfyàyn Heblòn sɨ ndù a Shekèm. A nà ghɨ ta wù ndù chèm a Shekèm, ¹⁵wùl ɨ yeyn ŋweyn ta wù n-jelɨ̀ chwô ɨtwaʼ ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Wà n-kɨŋ ghà afêyn a?”

¹⁶Wu bè sɨ̂ wùl àteyn na, “Mɨ n-kɨŋ woynà ghem. Wà kàʼ a wà na kya àlêʼ kì a àŋena nɨn kini bzɨsɨ àŋena ateyn a?”

¹⁷Wul àteyn ɨ bè na, “Àŋena lu meyn sɨ a afêyn.” Ma ni meyn yvɨ̀ ta àŋena nɨn bê na ghɨ n-ndù a Dotàn.

Josèf ɨ jùmtɨ̀ ɨ ndu yeyn àŋena a ngùŋ Dotàn. ¹⁸Woynà Josèf ɨ yeyn Josèf wu bu gvî kɨ sɨ a nje ɨ kul mɨ̀nàŋ ɨ lèm na wu n-gvi-à a ghɨ zue ŋweyn.

¹⁹Wu nà baʼsɨ̂ mesì gvî tèyn, àŋena be kɨ sɨ a àŋena ngeŋsɨ na, “Bò jèmsɨ wêyn n-gvî. ²⁰Yì gvi ghesɨ̀nà zue màʼ ŋweyn ibɨ ili afêyn ɨ̀ kfa ɨ̀ bè kɨ̀ na nyam ɨ̀twaʼ kû meyn kfɨ̀l ŋweyn ta ka jemsɨ ŋweyn nâ sèynsɨ̀ mæ.”

²¹A nà ghɨ ta Lubèn yvɨ iwo ateyn ɨ mòmsɨ̀ sɨ fsɨ Josèf sɨ a ɨwu nɨ̀ woynà ŋweyn ɨ bè na, “Ka ghesɨ̀nà nɨn zuè zue ŋweyn. ²²Ghesɨ̀nà nɨn kelɨ wi sɨ zue ŋweyn. Ghɨ kwo màʼ ŋweyn ibɨ ɨtwaʼ afêyn, ka wùl nɨ̂n kùm ŋweyn.” Lubèn nà n-bê tì bòm ta wù n-kɨŋ sɨ nì sɨ nyaʼtɨ sɨ fvɨ̀sɨ Josèf sɨ kasi sɨ kfa nɨ̀ ŋweyn sɨ̂ bò ŋweyn.

²³A nà ghɨ ta Josèf gvì chem a ngùŋ nɨ̀ woynà ŋweyn, àŋena ghal ɨ choʼ dàla ì jùŋ zɨ̀ a yì nà n-ghɨ a ŋweyn ɨwùyn tî, ²⁴ɨ màʼ ŋweyn ibɨ i li mu ɨ ghɨ wi ateyn.

²⁵Àŋena ni dùʼì sɨ yɨ ɨ se sɨ ki sɨ ndùsɨ̀ ɨ yeyn anôyn a ghelɨ mbêyʼlɨ̀ a li-a, a ghɨ ghelɨ Ishmèl ma ghɨ lù a Gilèd. A ghɨ tì ma àŋena kulɨ meyn bòsɨ ɨfwo ɨlɨmtɨnɨ ɨ jûŋ nɨ̀ mɨ̀yìsi baʼsɨ̂ nɨ̀ mœ̂ atû kàmêlsɨ̀ nà kalì sɨ beyʼlɨ a Ijìb.

²⁶Judà ɨ bɨf sɨ̂ woynà ŋweyn na, “Ghesɨ̀nà ti kæ zue wâynà ghesɨ̀nà ɨ̀ lèytɨ̀ a ghesɨ̀nà sæ nô ghà? ²⁷Yì gvi ghesɨ̀nà kwo bèyʼlɨ ŋweyn sɨ̂ ghelɨ Ishmèl. Ka ghesɨ̀nà nɨn kùm àwu a ŋweyn ɨwùyn. Wù n-ghɨ kɨ nô wâynà ghesɨ̀nà, a ghɨ wi sɨ afi.” Woynà ŋweyn ɨ bɨmi.

²⁸Ghelɨ mbêyʼlɨ̀ ghì a ghɨ lù a Midìyàn tì ɨ gvi baʼsɨ, woynà Josèf ɨ gùf ɨ fvɨ̀sɨ̀ ŋweyn sɨ ibɨ nâ ghè ɨ beyʼlɨ ŋweyn sɨ̂ àŋena sɨ a aso ɨkwo a fɨfâ kɨ chem wi kilù. Ghelɨ Ishmèl ateyn ɨ lì Josèf ɨ kàlì nɨ̀ ŋweyn a Ijìb.

²⁹Lubèn ɨ ni kasi gvì ɨchfɨ ibɨ nâ ghè ɨ kɨŋ moŋ Josèf sɨ a ibɨ ɨtoŋ ŋweyn ɨ yaf wu bàytɨ̀ ndzɨsɨ sɨ a ŋweyn ɨwùyn, ³⁰ɨ kasi ndù ɨ bè sɨ̂ woynà ŋweyn na, “Wàyn vzɨ̂ bu fì ghɨ wi ibɨ afî! Mà ti n-nî nô ghà lvɨ̂yn a?”

³¹Ta wù bè tî, àŋena sɨ bzɨ ɨ yoʼ mɨluŋ mɨ̀ àteyn a dàla nɨ̀ Josèf ³²ɨ lì dàla ateyn ɨ kfa ndu dyèyn sɨ̂ bò àŋena ɨ wam bè sɨ̂ ŋweyn na, “Ghèsɨ̀ yeyn dàla yèyn yi ghɨ kɨ tèyn. Faytɨ ki ɨ yeyn na à n-ghɨ dàla wâyn vâ a?”

³³Jàkôb ɨ yeyn keli dàla ateyn ɨ bè na, “À n-ghɨ dàla wâyn wom. Nyàm ɨ̀twaʼ ku meyn ŋweyn ɨ̀ sàytɨ̀ kɨ̀ isàʼ isàʼ.”

³⁴Wu bè tì ɨ bàytɨ̀ ndzɨsɨ ŋweyn ɨ màʼ fɨ̀ntsɨ ɨ dzɨ̀ wâyn ŋweyn nô sɨ a ndèyn idyà. ³⁵Woyn ŋweyn nô ghɨ̀ jɨ̀m ɨ gvì sɨ kfɨmtɨ ŋweyn mɨtì wu faŋ tɨ̀ yvɨ̀tɨ ɨ bè na, “Mà na dzɨ̂ kɨ dzɨ wâyn wom nô ta ka mà læ boŋ kfɨ ɨ̀ ndù bàʼsɨ sɨ̂ ŋweyn ilaʼ i nkfɨsɨ nse. Ta wu bè tî ɨ faŋ nà sɨ dzɨ̂ kɨ dzɨ.”

³⁶À ghɨ tì ma ghelɨ Midìyàn ghi ndu meyn bèyʼlɨ Josèf a Ijìb sɨ̂ Botifà. Botifà nà n-ghɨ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ fòyn Ijìb, ghɨ àtu a nchìsɨ ntoʼ.