1 Kings 1

Fòyn Davìd ɨtuʼ ta wù dvɨ̀yn

¹Fòyn Devìt nɨn læ meyn lema ɨ dvɨ̀yn nô sɨ a ŋaŋ ɨlweʼ nà bu fì lûmtɨ̀ wì sɨ̂ ŋweyn. Ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ nà chɨl bɨ̀làngîsɨ̀ ɨwuyn nɨ̀ ŋweyn, wu nà bu yvɨ kɨ àgvɨl. ²Tèyn, àŋena bè sɨ̂ ŋweyn na, “Mbæ̀, ghès nɨn kinî waynda ngòyn wu jofà bula wù timi nyìŋì a ngùŋ nɨ̀ wùl ɨ lûmnɨ̀ a wù gvi nà tôʼnɨ̀ nɨ̀ và. Wù na nyìŋì a ngùŋ nɨ̀ và ni-à wa lûmtɨ̀-à.”

³Ta àŋena bè tî ɨ fvɨ̀ ɨ jelɨ kɨ ilaʼ i Isìlæ̀ ì jɨ̀m sɨ kɨŋ waynda ngòyn vzɨ̀ a wù n-jôf. Àŋena kɨŋ ɨ yeyn Abishàg ma wù lù a ntèʼ Shunèm ɨ li ndù nɨ̀ ŋweyn sɨ̂ fòyn. ⁴Waynda ngòyn nâ wèyn nà n-jofɨ̀ nô sɨ a ŋaŋ. Wu nà n-tôʼnɨ̀ nɨ̀ fòyn fî felɨ̀ sɨ̂ ŋweyn mɨtì Devìt bu læ chi nɨ̀ ŋweyn.

Adonijà ɨ nà kɨŋ sɨ nà ghɨ fòyn

^5-6Adonijà ta nà ŋweyn nà n-ghɨ Hagìt nà n-ghɨ ma ghɨ se sɨ bzɨ ma ghɨ bzɨ meyn Absalòm. Adonijà nà n-ghɨ tì jofɨ̀ nô sɨ a ŋaŋ. Wu nà n-ghɨ tì bula bò ŋweyn Devìt timi tìsɨ àwo a sœnɨ-a kì a wu nì. Tèyn wu nà sɨ ghaŋsɨ̂ ɨ̀wuyn bê na, “Mà na ghɨ fòyn lvɨ̂yn.” Ta wù bè tî ɨ baʼtɨ mɨtù mɨ̀ ìwòŋ mzɨ̀ a à ngufɨ̀ nyamsɨ kfaŋ nɨ̀ ghelɨ iwòŋ ghì a ghɨ n-tɨm atû nyamsɨ kfaŋ nɨ̀ ghelɨ ghɨ li ghì a ka ghɨ na ndù asɨ nɨ̀ ŋweyn mɨ̀vɨm ɨ̀n tâyn.

⁷Ta wù bàʼtɨ awo nâ kèynà ɨ kæ ndù sɨ yɨ mɨ̀nàŋ ŋêyn Jowàb ɨ wâyn Zeluwà nɨ̀ Abiyatà ɨ ngàŋ ndô Fɨyini. Àŋena bimi sɨ gàmtɨ̀ sɨ nì na wù na ghɨ fòyn. ⁸Mɨtì ghelɨ ɨ ghɨ asɨ ghɨ dvɨnɨ teyn na àŋena nɨn ndù wì ibàm nɨ̀ Adonijà. Ghelɨ nâ ghèyn ɨ nà n-ghɨ Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini nɨ̀ Bènayà ɨ wâyn Jèhòyadà, nɨ̀ Natàn ɨ nfèʼtɨ̀ i ghaʼnɨ nɨ̀ Shimèl nɨ̀ Leyì nɨ̀ ghelɨ ghì a ghɨ nà n-chî, fî kɨ̂ŋtɨ̀ fòyn Devìt.

⁹A læ nà ghɨ achi a li-a, Adonijà ɨ ndù iwu i Zohèt baʼsɨ̂ ndû isɨ i lɨmàlɨ̀mà i Logèl ma wù baʼtɨ meyn ìyɨ i ghaʼnɨ-i, ɨ sɨ njɨ̀sɨ̀ nɨ̀ mbòŋsɨ kulɨnɨsɨ nɨ̀ nyamsɨ mbòloʼsɨ afu. A ghɨ tì ma wù laʼi meyn woynà ŋweyn nô ghɨ̀ jɨ̀m ma à ti woyn ntoʼ ghɨlûmnɨ̀ nɨ̀ ghelɨ Judà ɨ ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ fòyn. ¹⁰Mɨtì ɨ faŋ tɨ̀ làʼi Natàn ɨ nf̀ʼtɨ̀ ì ghaʼnɨ nɨ̀ Bènayà nɨ̀ ghelɨ iwòŋ ghɨ bemnɨ nɨ̀ Sòlomòn ɨ wâyn bò ŋweyn.

Devìt ɨ lèm Sòlomòn sɨ a Fòyn

¹¹Natàn ɨ ndu yeyn Betshebà ɨ nà Sòlomòn ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Wà yvɨ meyn ìwo zɨ̀ a Àdonijà ɨ wâyn Hagìt nɨn ni-à? Wù n-lêm na yì ssɨ ghɨ fòyn nî tì bò ghesɨ̀nà ɨ fòyn Devìt ɨ kya wi. ¹²Wà n-ghɨ a ngeʼ lvɨ̂yn zɨ̂ wâyn vâ Sòlomòn. Mɨtì mɨ n-fèʼtɨ̀ ìwo zɨ̀ a ka wà ni sɨ bœ̀sɨ ngêŋ zyâ. ¹³Ndu kɨ lvɨ̂yn ɨ yeyn fòyn ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, ‘Bôbo, fòyn wom, ba wà ti meyn chfɨ̀nɨ̀ na wâyn wom Sòlomòn nɨn ghɨ wul vzɨ̀ a ka wù duʼi achɨ nɨ̀ và? À gàyn ghà lvɨ̂yn na Àdonijà na lèm na yì sɨ ghɨ fòyn a?’ ¹⁴A wà na bu taŋî kɨ taŋ zɨ̂ fòyn, a mà zɨ. Zɨ tì a wà fvɨ se sɨ lù a mà feʼtɨ iwo zɨ̀ a yi n-gâyn sɨ̂ fòyn ta ka wù yeyn na iwo zɨ̀ a mà fèʼtɨ̀ sɨ̂ ŋweyn nɨn ghɨ kɨ ighel ta wà bè.

¹⁵Ta wù tàŋi tî, Betshebà ɨ zɨ ndù a nchi nɨ̀ fòyn ɨ yeyn ŋweyn. A nà n-ghɨ tì ma Devìt lema meyn nô sɨ a ŋaŋ, Abishàg ɨ wâyn wìl ɨ̀ ntèʼ Shunèm na tôʼnɨ̀ nɨ̀ ŋweyn. ¹⁶Betshebà ɨ ngvɨmtɨ asɨ nɨ̀ fòyn ɨ suʼsɨ ìkêʼ i ŋweyn a nse. Fòyn ɨ bɨf sɨ̂ ŋweyn na, “Wà n-kɨŋ na mà ni gha sɨ̂ và a?̄”

¹⁷Betshebà ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè na, “Mbæ̀, wà tî chfɨ̀nɨ̀ sɨ̂ mà adyaʼ izɨyn nɨ̀ Bôbo Fɨyini ɨ̀ bè na, “Wùl ɨ̀ vzɨ̀ a wù læ̀ duʼì achɨ a tɨ̂fòyn ɨlvɨ ta wà lù nɨn ghɨ wâyn vâ Sòlomòn, ¹⁸Mɨtì iwo i gayn meyn wà na kya wi. Adonijà lêm meyn na yi n-ghɨ fòyn. ¹⁹Wù baʼtɨ meyn ìyɨ i ghaʼnɨ-i ɨ̀ sɨ̀ nyamsɨ kɨ̀ sɨ idvɨ̀. Wù sɨ meyn njɨ̀sɨ kulɨnɨsɨ ɨ̀ làʼì woyn ntoʼ ghɨlûmnɨ̀ nô ghɨ̀ jɨ̀m baʼsɨ̂ nɨ̀ Abìyatà ɨ ngàŋ ndô Fɨyini, ɨ̀ làʼì kɨ̀mɨ Jowàb ɨ bò ndo ìwoŋ nɨ̀ và, ɨ̀ teyn na yi n-làʼì wì wâyn vâ Solomòn vzɨ̀ a wù n-felɨ̀ sɨ̂ và. ²⁰Lvɨ̂yn a mbæ̀, fòyn wom ghelɨ Isìlæ̀ ghɨ̀ jɨ̀m nɨn ki và kɨŋ sɨ yvɨ iwo zɨ̀ a ka wà be. Àŋena nɨn kɨŋ na wà feʼtɨ wul ɨ vzɨ̀ a ka wù duʼi achɨ a tɨ̂fòyn ɨlvɨ ta wà lù. ²¹Fòyn kæ lè bula wù fêʼtɨ̀ na ghɨ n-lèm ndà achɨ a, a ghelɨ ghèyn fu ngeʼ sɨ̂ Sòlomòn baʼsɨ̂ nɨ̀ mà.”

²²Betshebà ɨ nà bu taŋî kɨ taŋi ŋêyn fòyn, Netàn ɨ nfèʼtɨ̀ i ghaʼnɨ zɨ̀ ɨ gvì sɨ yeyn fòyn. ²³Ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ fòyn ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Netàn ɨ nfèʼtɨ̀ i ghaʼnɨ gvi meyn.” Netàn ɨ zɨ ɨ timi asɨ nɨ̀ fòyn ɨ tsfɨŋsɨ ìkêʼi ŋweyn a nse, ²⁴ɨ bè na, “Mbæ̀, fòyn wom, à bè và na Adonijà na ghɨ fòyn ɨ fɨ vzɨ̀ a ka wà lu a wù duʼi achɨ ma? À chòʼnɨ và na wù saʼ ta fòyn lvɨ̂yn ma? ²⁵Ba wù keli meyn layn ndù sɨ mbòŋsɨ̀ nɨ̀ nyamsɨ kulɨnɨsɨ nɨ̀ njɨ̀sɨ̀ kɨ̀ sɨ idvɨ̀. Nî tì ma wù laʼi meyn woyn ntoʼ ghɨlûmnɨ̀ kɨ ghɨ̀jɨ̀m nɨ̀ ghɨ̀bo ndo iwòŋ nɨ̀ Abìyata ɨ ngàŋ ndô Fɨyini. Wù n-duʼ afu lvɨ̂yn ghelɨ duʼ asɨ nɨ̀ ŋweyn yɨ-a bêŋ ŋweyn bê na, “Fòyn Adonijà chi faŋ.” ²⁶Mɨtì wù bû làʼì ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ và ghɨli t̂yn ta ghes. Bù bû làʼi mà, faŋ tɨ̀ làʼi Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini nɨ̀ Benayà nô mɨ nɨ̀ wâyn vâ ɨ Sòlomòn vzɨ̀ a wù n-yvɨ kɨ sɨ̂ và. ²⁷Iwo nâ yèynì ti kàʼ a à na ghɨ ma à nì fòyn ɨ bobo wom a? À kæ nà ghɨ ma à nì fòyn sæ̀ fàŋ tɨ fêʼtɨ̀ sɨ̂ ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn na à ti wul ɨ vzɨ̀ a ka wù duʼi achɨ nɨ̀ fòyn ɨ bobo wom ɨlvɨ ta wù lù meyn bòm ghà?”

Ghɨ lèm Sòlomòn sɨ a fòyn

²⁸Fòyn Devìt ɨ bè ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn ɨ jàŋ Betshebà wu gvì ɨ timi asɨ nɨ̀ fòyn. ²⁹Fòyn ɨ chfɨ̀nɨ̀ ɨ bè na, “Bôbo bœsɨ meyn mà sɨ a ngeʼsɨ nô sɨ̀ jɨ̀m. Ta wu n-chi, mà na chfɨ̀nɨ̀ sɨ̂ và na, ³⁰“Mɨ n-nì ìwo zɨ̀ a mà tî chfɨ̀nɨ izɨyn nɨ̀ Fɨyini fìfɨ̀ a ghelɨ Isìlæ̀ nɨn koʼsɨ. Ma ti meyn chfɨ̀nɨ̀ na Sòlomòn ɨ wâyn vâ nɨn saʼ ta fòyn ɨlvɨ ta mà lù meyn, a n-dùʼì ŋweyn achɨ a tɨ̂fòyn alèʼ nɨ̀ mà. Mɨ n-nì ìwo nâ yèynì layn.”

³¹Betshebà ɨ ngvɨmtɨ asɨ nɨ̀ fòyn ɨ suʼsɨ ìkêʼ i ŋweyn a nse ɨ beyn fòyn ɨ bè na, “Mbæ̀ bobo wom, fòyn Devìt, chi faŋ!” ³²Fòyn Devìt ɨ bè na, “Yì jaŋ Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini nɨ̀ Natàn ɨ nfèʼtɨ̀ ìghaʼnɨ nɨ̀ Bènayà ɨ wâyn Jèhoyadà àŋena gvi yèyn ma. Ghelɨ nâ ghèyn ɨ gvì ɨ timi asɨ nɨ̀ fòyn, ³³wu bè sɨ̂ àŋena na, “Yì li ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ mà ɨ bôbo vzɨ, zɨ̂ àŋena li wâyn wom Sòlomòn wù loʼ atû nyàm afî a fòyn nɨn jelɨ̀ ateyn ɨ̀ ndù a isɨ i lɨmàlɨ̀mà ghè a ghɨ n-toŋtɨ na Gihòm.” ³⁴Ghɨ ndù afu, Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini nɨ̀ Natàn ɨ nfèʼtɨ̀ i ghaʼnɨ ɨ yisi /sfɨ̀s mɨ̀vɨl atu nɨ̀ ŋweyn sɨ a fòyn ta ka wù saʼ ilaʼ i Isìlæ̀. Ghɨ yisi ŋweyn sɨ a fòyn nô mɨ ɨlvɨ gha, yi toŋ tɨsoŋ ɨ byal ɨ bè na, “Mbæ̀, fòyn Sòlomòn chi faŋ.” ³⁵A yì lu kàsi gvì afêyn dùʼsɨ̀ ŋweyn sɨ achɨ a tɨ̂fòyn ghè a mɨ n-duʼ ateyn. A n-lì ŋweyn alêŋ à kema ta fòyn nà saʼ Isìlæ̀ baʼsɨ̂ nɨ̀ Judà.”

³⁶Bènayà ɨ wâyn Johayadà ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè sɨ̂ fòyn na, “Mbæ̀, yi na ghɨ kɨ ta wà bè. Mɨ n-jêm na Bôbo ɨ Fɨyini fyafɨ ni yi gayn kɨ̀ tî. ³⁷Mɨ n-jêm a mbæ̀ na Bôbo na kinî kɨ Sòlomòn ta wù tî nà kini vâ ɨ nì Solomòn saʼ ta fòyn chwò ta wà tî saʼ.

³⁸Zadòk nɨ̀ Natàn nɨ̀ Bènayà nɨ̀ nchìsɨ fòyn sìsɨ̀ a ghɨ n-toŋtɨ na Kelèt baʼsɨ̂ nɨ̀ ɨ sîsɨ̀ a ghɨ nà n-toŋtɨ na Belèt ɨ nì ìwo zɨ̀ a fòyn be na ghɨ ni. Àŋena lì Sòlomòn wu koʼ atû nyàm afî a fòyn ni à jelɨ̀ ateyn ŋêyn àŋena ndù a isɨ i lɨmalɨ̀mà ghè a ghɨ n-toŋtɨ na Gihòm. ³⁹Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini ɨ ndù a fɨtwòtɨ̂ afî a fɨ ndyêyn na Bôbo nɨn ghɨ ɨ lì ndoŋ nyàm zɨ̀ a mɨ̀vɨ̂l nɨn ghɨ ateyn ɨ yisi Sòlomòn. A nà ghɨ ta wù yìsi meyn àŋena toŋ tɨsoŋ ɨ beyn fòyn ɨ bè na, “Chi faŋ a fòyn Sòlomòn.” ⁴⁰Ɨ lù ɨ jèl ibam nɨ̀ ŋweyn ɨ koʼ a Jèlusalèm toŋ tɨ̀ndelàndèlà, saŋlɨ̂ nô sɨ a ŋaŋ, nse ɨ nà chɨŋa.

⁴¹Adonijà ŋêyn ghelɨ ghì a wù làʼì ɨ yɨ mèsì ɨ gvi kɨ têyn, ɨ yvɨ ta tɨsoŋtɨ nɨn dzɨ̂nɨ̀. Jowàb ɨ yvɨ ɨ bɨf na, “À ti n-ghɨ gyasɨ gha a sɨ n-gvî a ntèʼ nô sɨ a ŋaŋ ti a?”

⁴²Kɨ̀ têyn ta wù n-bɨf mèsì gvî, Jònatàn ɨ wâyn Abiyata ɨ ngàŋ ndô Fɨyini ɨ gvì Adonijà ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Gvi, wà n-ghɨ wul taŋî kɨ samoʼ, yi n-kêʼ ta wà n-kelɨ saʼgha ì jùŋ sɨ fèʼtɨ sɨ̂ ghès.

⁴³Jònatàn ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè na, “Ngaŋ, à n-ghɨ wi saʼ gha ì jùŋ. Bôbo ghesɨ̀nà ɨ fòyn Devìt lem meyn Sòlomòn sɨ a fòyn. ⁴⁴Fòyn Devìt ni meyn bè Zadòk ɨ ngàŋ ndô Fɨyini, nɨ̀ Natàn ɨ nfèʼtɨ̀ ì ghaʼnɨ, nɨ̀ Bènayà ɨ wâyn Jèhoyadà, nɨ̀ nchìsɨ ntoʼ sìsɨ̀ a ghɨ n-toŋtɨ na Chelèt baʼsɨ̂ nɨ̀ ɨ sîsɨ̀ a ghɨ n-toŋtɨ na Belèt lî Sòlomòn wù koʼ atû nyàm ghè a fòyn nɨn jelɨ̀ ateyn, ⁴⁵ŋêyn àŋena ndû a isɨ i lɨmàlɨ̀mà ghè a ghɨ n-toŋtɨ na Gihòn ɨ̀ yìsi ŋweyn afu. Àŋena lù afu nà koʼa saŋlɨ-à. À ti iwo zɨ̀ a gyasɨ nɨn koʼ a ntèʼ nô sɨ a ŋaŋ a ghɨ gya sìsɨ̀ a yi n-yvɨ. ⁴⁶À ti sɨ duʼ fòyn Sòlomòn achɨ lvɨ̂yn. ⁴⁷A fî ghɨ tì ma ghelɨ ghɨ felɨnɨ nɨ̀ Bôbo ghesɨ̀nà ɨ fòyn Devìt ni meyn gvì nà fu àyòŋnɨ̀ sɨ̂ ŋweyn bê na, “Ghès nɨn jêm a mbæ̀ na Bôbo na kinî kɨ Sòlomòn ta wù tî nà kini vâ, fì nì Sòlomòn saʼ ta fòyn chwò nô ta wà tî saʼ. Àŋena taŋi tì, fòyn Devìt ngvɨmtɨ asɨ nɨ̀ Sòlomòn duʼ kɨ ɨkuyn, ⁴⁸ɨ bè na, “Mɨ n-koʼsɨ̂ và a Bôbo, ɨ Fɨyini fɨ ghelɨ Isìlæ̀. Wà ni meyn na wùl duʼi achɨ a tɨ̂fòyn ghè a mà tî nà duʼ ateyn a bu yeyn kɨ nô mà nɨ̀ àsɨ à kema.”

⁴⁹A nà ghɨ ta àŋena yvɨ̀tɨ awo nâ kèynà, ghelɨ ghì a Adonijà nì làʼìɨ làlì nô mɨ ndà ɨ nà kɨŋ dzɨ ŋweyn leʼa. ⁵⁰Adonijà ɨ nà sɨ fàyn Sòlomòn ɨ nyɨŋ ndu zɨ a fɨtwòtɨ̂ afî a fɨ ndyêyn na Fɨyini fɨ nɨn ghɨ ɨ ghal ndoŋsɨ abaŋ ifu ɨ timi kɨ afu. ⁵¹Ghɨ fèʼtɨ̀ sɨ̂ Sòlomòn na Adonijà ni meyn nà fâyn fòyn Sòlomòn ɨ nyɨŋ ndu zɨ ɨ ghal ndoŋsɨ abaŋ ifu ɨ timi kɨ afu ɨ bè na, “Mɨ n-chwotɨ̂ na fòyn Solomòn chfɨnɨ layn sɨ̂ mà layn na yi n-zue wi ma ɨ wul ɨ̀ felɨnɨ nɨ̀ ŋweyn.”

⁵²Sòlomòn ɨ bèynsɨ̀ ɨ bè na, “Adonijà kæ dyèyn na yi n-ghɨ wul ɨ̀ jùŋ, nyùŋ bû tèyna atu nɨ̀ ŋweyn. Mɨtì ma wù nì iwo isœnɨ-i a wu n-kfɨ.” ⁵³Fòyn Sòlomòn ɨ tum ghelɨ ghɨ ndù ɨ lì Adonijà ɨ gvì nɨ̀ ŋweyn, wu timi ɨ ngvɨmtɨ asɨ nɨ̀ fòyn ɨ suʼsɨ ìkêʼ i ŋweyn a nse. Fòyn Sòlomòn ɨ bè sɨ̂ ŋweyn na, “Wa kfâ ndû sɨ a wa ndo.”